De inhoud van werk is in de afgelopen decennia sterk veranderd. Werkten we eerst nog massaal in de fabriek of op het land, nu brengen velen van ons de meeste uren per dag door achter een beeldscherm. Werk is steeds cognitiever, met andere woorden psychologischer, geworden. Dat heeft een mooie kant, maar ook een schaduwzijde. Vraag maar eens in een groep mensen, hoeveel van hen er in de afgelopen weken stress hebben ervaren. Grote kans dat de meesten hun hand in de lucht opsteken.

Uit de resultaten van een langlopend onderzoek onder werkgevers van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) blijkt dat hoge werkdruk van medewerkers een groot knelpunt is. Werkgevers worstelen daarmee, ze voelen zich wel verantwoordelijk om werkstress tegen te gaan, maar ze weten niet hoe. Eén op de drie werkgevers laat weten dat ze op de mate van ervaren werkstress bij werknemers geen invloed hebben.

Het aantal werkende Nederlanders met burn-outklachten liegt er niet om. Uit het jaarlijks onderzoek van TNO blijkt dat het om zo’n 1,3 miljoen werknemers gaat. Dat betekent circa 17% van jouw collega’s, bijna twee op de tien. TNO constateert ook dat de psychosociale arbeidsbelasting bij werkenden al jarenlang toeneemt. Het gevolg daarvan is voor bedrijven verminderde inzetbaarheid en verzuimkosten die oplopen.

Natuurlijk heeft stress ook een negatief effect op de gezondheid van mensen. De belangrijkste spanningsklachten verbonden aan burn-out zijn: prikkelbaarheid, moeheid, emotionele labiliteit, piekeren, je gejaagd voelen, concentratieproblemen, gestoorde of onrustige slaap en niet tegen drukte en herrie kunnen. Stress kan leiden tot depressie, angststoornissen en sustained activation (niet kunnen afschakelen en tot rust komen) met klachten zoals chronische moeheid, lager welbevinden, niet kunnen slapen en psychosomatische ziekten. Chronische stress kan hart- en vaatziekten, hoofdpijn, astma, artritis, celveroudering, maagzweren en verminderd functioneren van het afweersysteem veroorzaken.

Kortom: alleen al vanuit het oogpunt van ‘normale’ bedrijfsvoering, gezondheid en welzijn van mensen is het belangrijk om het aanpakken van werkstress en psychosociale arbeidsbelasting bloedserieus te nemen. Zo’n 42% van de werknemers geeft dat ook aan. Zij vinden dat er maatregelen nodig zijn tegen werkstress. Dat beperkt zich overigens niet tot alleen oudere werknemers.

Door werkstress zijn er ook steeds meer jongeren die beginnende mentale klachten ervaren. Ze gaan gebukt onder sociale druk, onzekerheden in het leven en prestatiedruk. Reden voor het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om jongeren met de ‘Hey, het is oké’-campagne te bewegen om over werkstress te praten, want dat doen veel jongeren nog niet en ze hebben daar wel baat bij. De kans op mentale klachten wordt daardoor kleiner en het lucht op.

Maar er zijn nog meer belangrijke aandachtspunten om welzijn en gezondheid op de werkvloer te verbeteren door het verminderen van psychosociale arbeidsbelasting. Kijk maar eens naar dat van alle werknemers 36% hoge taakeisen ervaart, 43% weinig autonomie voelt en dat 23% last heeft van ongewenst gedrag. Er is dus nog veel te winnen op het vlak van een Klimaatpositief Innerlijk creëren. En dat is een randvoorwaarde voor Klimaatpositief Communiceren en Klimaatpositief Ondernemen.

De hiervoor beschreven feiten tonen dat we niet alleen op ecologisch vlak nog vaak Klimaatnegatief Ondernemen, ook op sociaal vlak. Het is van cruciaal belang dat we daarin tot een positieve doorbraak komen. Dat we werkstress omzetten in werkbevlogenheid. Want bevlogen mensen zijn gelukkiger en ze ervaren positieve gevoelens waardoor ze tot betere prestaties komen. De doelen die ze stellen zijn hoger, ze doen er meer moeite voor, zijn succesvoller in het mobiliseren van sociale steun in hun omgeving én ze vertonen extra-rolgedrag.

Als we collectief meer werkbevlogenheid weten te creëren, dan spelen we enorm veel menselijk potentieel vrij. Potentieel dat we nu laten liggen. Die mensenkracht hebben we keihard nodig voor verduurzaming. Tenslotte hebben we nog heel wat harde noten te kraken en grote uitdagingen te tackelen. Ook binnen bedrijven. Het is belangrijk dat we er vlot naartoe gaan dat elke professional binnen het bedrijf bijdraagt aan de verduurzaming van z’n eigen functie en vakgebied. Het mag duidelijk zijn, dit vraagt om effectieve, vaak psychologische, interventies.

Gelukkig zijn die in een brede variatie beschikbaar, zowel interventies die bijdragen aan gezondheid, welzijn, prestaties, veerkracht en werkbevlogenheid bij individuele professionals als interventies die goed doen op organisatieniveau, dus bij alle werknemers van het bedrijf. Interventies die ons helpen om ‘de beste versie van onszelf’ te zijn. Daarom mijn uitnodiging aan jou:

“Doe je mee met werkstress omzetten in werkbevlogenheid?”

Bronnen:

Rijksoverheid. (05.09.2023). Steeds meer beginnende mentale klachten onder jongeren door werkstress.

Sociaal en Cultureel Planbureau. (2023). Werkgevers worstelen met aanpak werkstress en inclusie.

Schaufeli, W., & Bakker, A. (2020). De psychologie van arbeid en gezondheid. Bohn Stafleu van Loghum.

TNO. (05.07.2022). Werkstress en psychosociale arbeidsbelasting.

TNO. (2022). Factsheet week van de werkstress.