De letter R
De letter R staat voor strategieën in circulariteit en de verschillende treden van de ladder geven je mate van circulariteit aan. Hoe hoger je op de ladder komt, hoe meer circulair je bedrijfsvoering is en hoe minder grondstoffen je gebruikt. Dat heeft drie voordelen. Het is goed voor natuur en ecologie, je bedrijfsportemonnee én leveringsbetrouwbaarheid. De R-ladder kan je toepassen als producent en als consument. Daarom geef ik bij elke trede een voorbeeld vanuit beide perspectieven.


R1 Refuse | Afwijzen: Producten niet meer kopen of gebruiken
Bij de strategie ‘Refuse’ maximaliseer je je circulaire impact. Bepaalde producten, materialen of grondstoffen koop je dan niet meer of je gebruikt ze niet meer. Je weigert ze en wijst ze af. Dat doe je doordat je ze overbodig hebt gemaakt. Daar zijn verschillende drijfveren voor zoals: “Ik heb het niet nodig, dus ik koop het niet” of “Ik ga van bezit naar delen” en “Ik koop het niet, dus dan worden er ook geen nieuwe grondstoffen gebruikt”.

Producenten-voorbeeld:
Interface besloot geen olie meer te gebruiken in nieuwe tapijttegels.

Consumenten-voorbeeld:
De trein gebruiken en de auto laten staan.


R2 ReThink | Heroverwegen: Producten intensiever gebruiken of een verbeterde toepassing geven
Bij de strategie ‘ReThink’ kies je ervoor om producten intensiever te gebruiken door ze multifunctioneel te maken of door ze te delen. Een andere mogelijkheid is een ander ontwerp maken door het bedenken van een verbeterde toepassing voor producten en deze als nieuwe mogelijkheid aan te bieden. Zoals door het toevoegen van meerdere functies, het bedenken van een betere modulaire samenstelling en/of door duurzamere materialen te gebruiken.

Producenten-voorbeeld:
De verpakkingsvrije shampoo-blokken van Lush of de meegroei-romper van de HEMA.

Consumenten-voorbeeld:
Auto’s van deelplatformen gebruiken zoals Greenwheels, MyWheels en Snappcar.


R3 Reduce | Verminderen: Producten minder gebruiken door efficiëntieverbetering
Bij de strategie ‘Reduce’ gebruik je minder. Zoals minder materialen en grondstoffen gebruiken, door het verbeteren van de efficiëntie bij het produceren. Of door producten efficiënter te gebruiken, zoals door het gebruiken van minder energie.

Producenten-voorbeeld:
Lease-jeans van MUD Jeans, waarbij versleten exemplaren worden hergebruikt.

Consumenten-voorbeeld:
De wasmachine alleen aanzetten als de trommel helemaal vol zit.


R4 Re-use | Hergebruiken: Producten hergebruiken in dezelfde, oorspronkelijke functie
Bij de strategie ‘Re-use’ gaat het om producten hergebruiken. Andere mensen gebruiken hetzelfde product dan na jou, in dezelfde functie als waar jij het ook voor gebruikte. In lijn van deze oplossing zijn er inmiddels veel platforms waar gebruikte producten een tweede of zelfs derde leven krijgen. Een mooie manier dus om de levensduur van een product te verlengen.

Producenten-voorbeeld:
Bouwbedrijf Jansen de Jong met ontkoppelbare en herbruikbare woningonderdelen.

Consumenten-voorbeeld:
Vinted app gebruiken voor het delen van tweedehandskleding.


R5 Repair | Repareren: Producten repareren
Bij de strategie ‘Repair’ kies je ervoor om kapotte producten (of onderdelen daarvan) te repareren. Zodat je het daarna weer kan gebruiken voor het oorspronkelijke doel. Ook dit is, net als re-use, een mooie manier om de levensduur van een product te verlengen.

Producenten-voorbeeld:
Patagonia, aanbieder van outdoorkleding en -uitrusting, die producten repareert.

Consumenten-voorbeeld:
Repaircafé bezoeken om je kapotte radio of fiets door vrijwilligers te laten maken.


R6 Refurbish | Opknappen: Producten opknappen door het vervangen van onderdelen
Bij de strategie ‘Re-furbish’ knap je een oud product op. Een mooie manier om een product dat niet meer voldoet aan te passen aan je actuele wensen en verwachtingen. Op deze manier maak je van een ‘oud product’ weer een ‘nieuw product’, zodat je er weer een lange tijd mee vooruit kan. Dat doe je omdat je de mening hebt dat het niet nodig is dat het product splinternieuw is. Met deze strategie geef je producten een tweede- of derde leven.

Producenten-voorbeeld:
Aanbod van Apple in refurbished devices en IKEA in kleine onderdelen voor reparaties.

Consumenten-voorbeeld:
Je keuken renoveren in plaats van een nieuwe keuken kopen.


R7 Remanufacture | Moderniseren: Productonderdelen gebruiken in nieuwe producten met dezelfde functie
Bij de strategie ‘Re-manufacture’ gebruik je onderdelen van afgedankte en oude producten in een nieuw product met dezelfde functie.

Producenten-voorbeeld:
Fietsenbedrijf Roetz die fietsen bouwt en opknapt vanuit gebruikte materialen.

Consumenten-voorbeeld:
Zelf kaarsen maken van resten kaarsvet.


R8 Repurpose | Herbestemmen: Productonderdelen gebruiken in nieuwe producten met een andere functie
Bij de strategie ‘Repurpose’ gebruik je onderdelen van afgedankte en oude producten in een nieuw product met een andere functie. Dit is het nuttig toepassen materialen, producten en productonderdelen die anders gestort zouden worden.

Producenten-voorbeeld:
Meubelmaker die een nieuwe tafel maakt van oude steigerplanken.

Consumenten-voorbeeld:
Zelf een lamp maken van een oude glazen pot.

R9 Recycling | Verwerken en hergebruiken: Grondstoffen en materialen uit oude producten hergebruiken voor nieuwe producten
Bij de strategie ‘Recycling’ win je grondstoffen en materialen terug uit oude producten om deze vervolgens opnieuw te benutten voor het maken van nieuwe producten van dezelfde hoge kwaliteit of een lagere kwaliteit.

Producenten-voorbeeld:
Gebruikte Auping-matrassen die door het bedrijf worden teruggehaald en gedemonteerd.

Consumenten-voorbeeld:
Glas in de glasbak deponeren en drankenblikjes in de supermarkt inleveren.


R10 Recover | Terugwinnen: Producten (of delen daarvan) verbranden voor energie-opwekking
Bij de strategie ‘Recover’ verbrandt je producten (of delen daarvan) voor het terugwinnen van energie (warmte of elektriciteit) uit deze materialen. Dit is de minst circulaire vorm. Om die reden zijn er steeds meer producenten die deze vorm van circulariteit zoveel mogelijk uitsluiten, een goede ontwikkeling want dat is uiteraard ook nodig voor een volledig circulaire economie.


Samenvattend
Aan de hand van het instrument R-ladder kan je als bedrijf inspelen op de stijging van grondstofprijzen, het schaarsere aanbod van grondstoffen, het terugdringen van broeikasgasemissies en het meebewegen naar een circulaire economie. Laatstgenoemde betekent een economie zonder afval, een economie waarin grondstoffen steeds opnieuw worden gebruikt. De letter R staat voor strategieën in circulariteit. Als je je hierin verdiept, dan ontdek je dat verschillende auteurs, een verschillend aantallen tredes gebruiken. Dat varieert van zes t/m tien treden. De essentie blijft daarin overigens altijd gelijk.

Bronnen en meer lezen

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

PIANOO